Maria Montessori - kobieta, która zmieniła nasze myślenie o edukacji dzieci

2020-08-21
Maria Montessori - kobieta, która zmieniła nasze myślenie o edukacji dzieci

Zmieniła nasze spojrzenie na edukację, walczyła o prawa dzieci do swobodnego rozwoju, mierzyła się z realiami epoki.
Maria Montessori nie była zwyczajną kobietą. 31 sierpnia będziemy celebrować 150 rocznicę urodzin włoskiej lekarki. Rok 2020 jest okazją do przyjrzenia się jej metodzie wychowawczej i wpływu, jaki wywarła na współczesną pedagogikę.

Budziła jednocześnie najbardziej entuzjastyczne poparcie i najbardziej złośliwą krytykę. Była przedmiotem spekulacji, oszczerstw i plotek. Do dziś jej poczucie wolności i niewygodne nowatorstwo poglądów budzą sprzeczne reakcje. Choć mija już kilkadziesiąt lat od śmierci Marii Montessori jej podejście do wychowywania dzieci inspiruje kolejne pokolenia nauczycieli, pedagogów i rodziców. Z okazji okrągłej rocznicy po raz pierwszy w Polsce ukazuje się biografia Marii autorstwa Grazii Honegger Fresco pt.: "Maria Montessori. Historia aktualna".

Jedna z pierwszych kobiet lekarek we Włoszech


Urodziła się w Chiaravelle we Włoszech w wykształconej rodzinie, studia rozpoczęła na rzymskim uniwersytecie La Sapienza, co pozwoliło jej potem rozpocząć kolejne studia - teraz już medyczne. Jako lekarka rozpoczynała od badań z dziedziny psychiatrii, gdzie skupiła się na pracy z dziećmi z zaburzeniami umysłowymi, dotkniętymi opóźnieniami lub deficytami poznawczymi. Maria angażuje się także w prace Narodowej Ligi Ochrony Dzieci Upośledzonych. Praca nad problemem osób upośledzonych umysłowo kieruje ją ku ogólnej sytuacji edukacyjnej w szkołach.

Pracowała na rzecz emancypacji kobiet - reprezentowała Włochy na Międzynarodowym Kongresie Kobiet w Berlinie (pierwszym w Europie!), gdzie apelowała o równe wynagrodzenie dla kobiet i mężczyzn. Młodość Marii Montessori przypadała bowiem na powstanie i popularyzację ruchów feministycznych - młoda lekarka świadoma zmieniającej się rzeczywistości wspierała nowe idee. 

W swojej pracy i w życiu osobistym zawsze pracowała na rzecz najmłodszych, najsłabszych i najbardziej marginalizowanych społecznie. Sytuacja chorych dzieci wskazała Marii kierunek jej zawodowej pracy - kształtowanie młodego człowieka, poświęcenie uwagi dla wewnętrznej i indywidualnej wrażliwości dziecka.

Maria Montessori cytat 2


Odkrywczy i nowatorski projekt edukacyjny. Metoda Montessori


Na czym zależało Marii w pracy z dziećmi? Przede wszystkim podkreślała obowiązek wspierania wszechstronnego rozwoju dzieci, ich spontaniczności, budowanie zaangażowania w różnorodne praktyczne aktywności. Lekarka przeciwstawiała się systemowi "szkolnej ławki", która była dla niej symbolem ograniczenia, wymuszania bezruchu dziecka.

Wprowadzanie zmian w klasyczny system Maria zaczyna od przekształcenia przestrzeni - od tej pory: żadnych ław, ciężkich stołów, zamiast tego meble, które dzieci same będą mogły przestawiać według swojego uznania. Każdy wybór przedmiotów i mebli w szkole podyktowany jest konkretnym celem - lekkość mebli wymusza zgrabne ruchy, ceramiczne naczynia, które łatwo się mogą potłuc - uczą uważności i ostrożności, specjalne pojemniki na kredę - uwrażliwiają dzieci na obowiązek zachowywania porządku we wspólnej przestrzeni.

W 1907 r. Maria Montessori otwiera pierwszy "dom dziecięcy". W "Domu" dzieci są aktywne w każdej chwili dnia, nauczyciele będą stosować zindywidualizowaną obserwację, nie stosować nagród ani kar, a także bezproduktywnych szantaży. Maria Montessori na stronach "Il Metodo" przedstawiła szczegółowy program pracy w duchu swojej metody. U podstaw znajduje się "swobodny wybór" i "kontrola błędu" w rękach dziecka. Niezwykle ważne okazują się "praktyczne ćwiczenia życiowe", które mają za zadanie kształtować w dziecku potrzebę czystości i porządku. Najważniejsza zasada szkoły budowanej przez Marię Montessori brzmi: pokazywać zamiast uczyć.





(Źródło: https://montessori-ami.org/)
Maria Montessori w swoich pismach podkreśla autonomię dzieci, ich gotowość do samodzielnego podejmowania decyzji. Dzieci mają mieć pozostawioną swobodę w wyborze zajęcia, nie mają obowiązku pozostawać ciągle na miejscu, lecz mają ciągły dostęp do wszystkich pomocy naukowych. Dzieci zachęcane są do odkrywania i eksperymentowania. "Kształcenie zmysłów" rozumiane jest jako szeroko pojmowana edukacja sensoryczna. Tak powstała specjalna kategoria materiałów i pomocy sensorycznych, które miały być pomyślane tak, by dzieci mogły używać ich same, samodzielnie się korygując. 


Maria Montessori cytat

U podstaw pedagogiki Marii Montessori leży założenie symetryczności relacji dziecko-dorosły (zastąpienie relacji mistrz-uczeń), wykazywanie szacunku i respektu wobec dzieci. Nie stosuje się także klasycznego podziału wiekowego - okazuje się, że małe i duże dzieci dobrze czują się razem, uczą się od siebie wzajemnie i wykazują ochotę uczestniczenia we wszystkich codziennych aktywnościach.

Nauki Marii Montessori są stosowane na całym świecie już ponad 113 lat. Wezwanie do stawiania na pierwszym miejscu potrzeb i możliwości dzieci jest dziś tak samo aktualne jak sto lat temu. Inspirując się myślą Marii Montessori mamy nadzieję, że dorośli będą nadal czerpać z naturalnej mądrości dzieci.

"Dzieci były moimi nauczycielami. To one pokazały mi moce dzieciństwa, a także przyjemność działania"

"Maria Montessori. Historia aktualna" Grazia Honegger Fresco, s. 122
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixelpixelpixelpixelpixel